Dagboek van een tolk #7: Ik was het echt vergeten

Dinsdag, even na vieren in de middag. Mijn telefoon trilt tussen twee documenten. Een agent legt het kort uit: verhoor, verdachte van winkeldiefstal, spreekt alleen Pools. Ik schuif mijn werk opzij en bel in.

Aan de lijn is Danuta. Zesenvijftig, ze werkt 's avonds als schoonmaakster in een kantoorgebouw. Haar stem is zacht. Ze praat alsof ze niemand wil storen.

De agent begint zoals altijd. Naam, geboortedatum, adres. Dan de mededeling dat ze niets hoeft te zeggen en recht heeft op een advocaat. Ik vertaal zin voor zin. Danuta zegt twee keer „tak”, maar ik hoor dat ze het niet volgt. Ik vraag de agent de laatste zin nog eens te zeggen en breng hem rustig opnieuw over.

Dan de eerste vraag: wat is er gebeurd? Danuta haalt adem.
„Ik was het vergeten. Het zat nog in mijn jaszak.”

Ik vertaal het precies zo. Niet mooier en niet slechter. Wat ze zegt is van haar, niet van mij.

De agent knikt en zegt kalm dat de camerabeelden zijn bekeken. Dat ze langs de kassa is gelopen met iets in haar hand. Of ze dat herkent. Aan de Poolse kant blijft het even stil. Dan zegt ze heel zacht:
„Het was zo weinig. Ik wilde het echt betalen.”

Ook dat vertaal ik zoals het er staat. Ik leg er niets bij en haal er niets af.

Daarna wordt het zakelijk. Of ze eerder met de politie te maken heeft gehad. Of ze werk heeft. Danuta antwoordt steeds korter. Aan het eind stelt ze één vraag die niet over de zaak gaat:
„Weet mijn werkgever hier iets van?”

Ik vertaal het. De agent zegt dat dat niet aan hem is en dat het Openbaar Ministerie beslist hoe de zaak wordt afgedaan. Ik breng het over zoals het is. Ik beloof niets en ik stel haar niet gerust. Dat is niet mijn rol.

Tot slot lees ik het proces-verbaal aan haar voor, regel voor regel in het Pools. Ze verbetert één woord en zet haar handtekening. Het gesprek heeft ruim een half uur geduurd.

Zulke gesprekken zijn zelden dramatisch. Het gaat vaak om iets kleins, en juist daardoor weegt de schaamte zwaar. Ik hoor alleen het begin van het verhaal. Hoe het afloopt, weet ik niet. Dat neem ik mee naar het volgende telefoontje.

Goed om te weten

• Bij een verhoor door de politie heeft u recht op een tolk. U hoeft niet te doen alsof u alles verstaat.
• U hoeft niets te zeggen en u heeft recht op een advocaat. Dat mag u vooraf vragen.
• Begrijpt u iets niet, vraag dan om herhaling. Beter twee keer vragen dan een verkeerd antwoord geven.
• Laat het proces-verbaal voorlezen of lees het goed na voordat u tekent. Klopt er iets niet, zeg het dan.
• Na een verhoor kan er post volgen van het Openbaar Ministerie of het CJIB. Daar zit meestal een termijn aan. Open die brief en laat hem zo nodig vertalen.

Tot slot

Het bedrag was klein, de angst was dat niet.

Personages en details zijn fictief. De verhalen zijn gebaseerd op ervaringen uit het werk als tolk.