Dagboek van een tolk #3: De diagnose die er nooit was
Een halfjaar lang dacht mevrouw Halina dat ze kanker had. Ze was bang om alleen te sterven in een vreemd land. Eén gesprek met een bedrijfsarts, met een tolk aan de lijn, liet zien dat die diagnose nooit was gesteld.
Dinsdag, tien uur 's ochtends. Mijn koffie is nog heet als de telefoon gaat. Deze keer geen politie, maar een bedrijfsarts. Een telefonisch consult, de patiënte spreekt alleen Pools.
Mevrouw Halina is eenenzestig. Ze sorteert al een paar jaar groente bij een groot bedrijf in de buurt van Venlo. Sinds een halfjaar zit ze in de ziektewet. Ik hoor het vanaf de eerste zin: een zachte stem, heel beleefd en heel moe.
De arts begint rustig. Hij controleert haar gegevens en vraagt naar haar werk en naar wat er is gebeurd. Mevrouw Halina vertelt. Op een dag werd ze aan de band ineens duizelig. Een collega zag het als eerste, haar baas bracht haar naar de huisarts, en vandaar ging ze direct met de ambulance naar het ziekenhuis. Een beroerte. Sindsdien kan ze moeilijk haar evenwicht houden.
"Ik loop alsof ik dronken ben, terwijl ik helemaal niet drink."
Ik tolk. De arts maakt aantekeningen en vraagt wat ze in het ziekenhuis te horen kreeg. Mevrouw Halina antwoordt na een korte stilte:
"Dat ik kanker aan mijn evenwichtsorgaan heb."
Ik tolk precies die woorden. Aan de andere kant hoor ik papier ritselen. Mevrouw Halina praat verder, zachter. Dat ze hier alleen is. Dat haar kinderen in Polen wonen. Dat ze al een halfjaar bang is dat ze in een vreemd land doodgaat en dat niemand het zelfs merkt.
De arts kijkt lang in het dossier. Dan zegt hij langzaam, zodat ik elk woord kan tolken:
"In uw dossier staat niets over kanker."
Ik tolk. Aan de Poolse kant valt een stilte. De arts legt uit dat hij in de papieren een hoge bloedsuiker ziet, en dat die kan hebben bijgedragen aan de beroerte. Hij raadt haar aan naar een internist te gaan om haar medicijnen goed in te stellen. Over kanker staat er niets, geen woord.
Waar het misverstand is ontstaan, zal niemand meer achterhalen. Misschien gebruikte iemand in het ziekenhuis een moeilijk woord, misschien probeerde iemand zonder tolk iets met handen en voeten uit te leggen. Feit is dat mevrouw Halina een halfjaar leefde met een vonnis dat niemand had uitgesproken.
Tot slot maakt de arts een plan voor de terugkeer naar haar werk. Eerst drie dagen per week vier uur, daarna stap voor stap meer. Over zes weken volgt een nieuw gesprek. Mevrouw Halina heeft geen vragen meer. Ze bedankt ons en zegt dat ze vannacht misschien voor het eerst in lange tijd goed zal slapen.
Ik hang op. Mijn koffie is koud, maar het was een goede ochtend.
Goed om te weten
- U heeft het recht om te begrijpen wat een arts zegt. Spreekt u niet goed Nederlands? Vraag dan om een tolk, in het ziekenhuis en bij de huisarts.
- Vertrouw bij een diagnose niet op vertalen via uw kinderen, collega's of een app. Eén verkeerd woord kan alles veranderen.
- U kunt een kopie van uw medisch dossier opvragen. Daar heeft u recht op.
- Een bedrijfsarts behandelt u niet, maar beoordeelt wat u kunt en hoe u weer aan het werk gaat. Het gesprek is vertrouwelijk en uw werkgever krijgt uw diagnose niet te horen.
- Maakt iets in uw diagnose u ongerust? Vraag het nog een keer of maak een tweede afspraak. Beter twee keer vragen dan in angst leven.
Tot slot
Soms brengt een tolk geen slecht nieuws, maar helpt hij slecht nieuws terug te nemen dat nooit had mogen klinken.
Personages en details zijn fictief. De verhalen zijn gebaseerd op ervaringen uit het werk als tolk.
[Een tolk nodig via telefoon of video, bijvoorbeeld voor een gesprek met een arts? Plan een afspraak.]