Dagboek van een tolk #1: Maar twee biertjes
Vrijdag, 23.15 uur, een telefoontje van het politiebureau. Tomasz zweert dat hij maar twee biertjes bij het eten heeft gedronken. De test zegt iets heel anders, en al snel blijkt dat niet deze nacht hem het meest kost, maar de maandag.
Vrijdag, kwart over elf 's avonds. Mijn thee is al afgekoeld als de telefoon gaat. De dienstdoende agent van het bureau houdt het kort: verhoor, verdachte spreekt alleen Pools, artikel 8. Ik hoef niet te vragen waar het over gaat. Artikel 8 van de Wegenverkeerswet gaat over rijden onder invloed van alcohol of drugs, en in mijn werk komt het bijna elke week voorbij.
Aan de andere kant zit Tomasz. Vierendertig, drie jaar in Nederland, werkt in een magazijn in ploegendienst. Ik hoor het aan zijn stem: moe, beschaamd en nog een beetje hoop dat alles wordt opgehelderd.
De agent begint zoals altijd. Naam, geboortedatum, adres. Dan de cautie: hij hoeft geen vragen te beantwoorden en heeft recht op een advocaat. Ik tolk zin voor zin. Halverwege onderbreekt Tomasz me.
"Meneer, ik heb niks gedaan. Maar twee biertjes, bij het eten."
Ik moet dat precies zo tolken als hij het zegt. Ik zwak niets af en ik verbeter niets. Een tolk is geen advocaat en geen officier van justitie. Een tolk is een brug, en een brug kiest niet wat eroverheen rijdt.
De agent knikt en legt rustig de uitslag van de test op tafel. Het getal is duidelijk hoger dan twee biertjes. Ik tolk. Aan de Poolse kant is het even stil.
Dan volgen de vragen elkaar snel op. In welke auto reed u? Is dat uw auto? Waar kwam u vandaan? Waar ging u naartoe? Waar heeft u gedronken, met wie en hoe laat? Hoeveel alcohol heeft u de afgelopen vierentwintig uur gedronken? Tomasz antwoordt steeds korter. Een grijze Volkswagen, de auto van een collega. Hij kwam van vrienden in Venlo. Gisteren "misschien nog een of twee". Je merkt dat het tot hem doordringt. Als de agent zegt dat zijn rijbewijs direct wordt ingevorderd, vraagt Tomasz voor het eerst iets anders dan over de zaak.
"Hoe kom ik maandag dan op mijn werk? Daar rijdt geen bus."
Ook dat tolk ik. De agent blijft vriendelijk, maar is duidelijk: dat is geen vraag voor de politie. De zaak gaat verder, het Openbaar Ministerie neemt contact op, en misschien ook het CBR.
Aan het eind lees ik hem het hele proces-verbaal in het Pools voor. Woord voor woord. Tomasz verbetert één tijdstip en tekent. Na veertig minuten hang ik op. Mijn thee is inmiddels ijskoud.
Zulke gesprekken zijn zelden dramatisch. Niemand schreeuwt, niemand huilt. En toch verliest iemand op één avond niet alleen zijn rijbewijs, maar ook de zekerheid over zijn werk, zijn woning via het uitzendbureau en zijn plannen voor de komende maanden.
Goed om te weten
- Artikel 8 van de Wegenverkeerswet is in Nederland de bepaling over rijden onder invloed van alcohol of drugs.
- Tijdens een verhoor heeft u recht op een tolk. U hoeft niet te doen alsof u Nederlands verstaat.
- U heeft recht op een advocaat en u hoeft geen vragen te beantwoorden. Een rustig antwoord is beter dan een snel antwoord. Bij zwaardere strafbare feiten betaalt de Nederlandse staat de piketadvocaat. Bij lichtere zaken, zoals deze, betaalt u de advocaat meestal zelf.
- Het proces-verbaal moet u in het Pools worden voorgelezen voordat u tekent. Klopt er iets niet, zeg het dan.
- Bij rijden onder invloed kan het in Nederland verder gaan dan een boete of strafzaak. Het CBR kan u ook een betaalde cursus of een onderzoek opleggen. Dat kost tijd en geld.
- Werkt u via een uitzendbureau en gaat u met de auto naar uw werk? Dan wordt een ingevorderd rijbewijs al snel een probleem voor uw baan.
Tot slot
Twee biertjes kunnen in Nederland meer kosten dan één nacht. De maandag is vaak het duurst.
Personages en details zijn fictief. De verhalen zijn gebaseerd op ervaringen uit het werk als tolk.
[Een tolk nodig via telefoon of video? Plan een afspraak.]