Medisch

Dagboek van een tolk #19: Mijn dochtertje!

Zaterdagavond, de IC en een telefoontje naar Polen. Een tolk geeft elk woord door tussen arts en vader, ook het zwaarste.

16 november 20266 min leestijdAuteur: Marcin Kowalski
Dagboek van een tolk #19: Mijn dochtertje!

Zaterdag, kwart voor negen 's avonds. Op het scherm meldt het systeem een telefoongesprek van dertig minuten, thema „Gezondheidszorg”. Ik neem het aan en hoor meteen de arts. Naast mijn tablet staat een glas water.

„Goedenavond, fijn dat u er bent”, zegt de arts. Een vermoeide, heel rustige stem, die langzamer praat dan je tegen een collega zou doen. „Het wordt een zwaar gesprek. Eerst vertel ik u waar het over gaat, daarna bel ik de familie.”

Drie woorden

De arts is dienstdoend op de IC van een ziekenhuis in de buurt van Amsterdam. Voordat hij de familie belt, legt hij mij uit waar het over gaat. Op mijn tablet typ ik drie woorden die in beide talen foutloos uit mijn mond moeten komen: zuurstoftekort in de hersenen, kunstmatige coma, beademing. Ik ga rechtop zitten, want de stem van iemand die zit klinkt anders dan die van iemand die over zijn bureau hangt. De rest hebben de jaren en veel van dit soort gesprekken me geleerd: mijn eigen woorden hebben hier niets te zoeken. Ik geef die van een ander door.

De patiënte is een jonge Poolse vrouw. Ze is gereanimeerd binnengebracht, haar hersenen hebben een paar minuten geen zuurstof gehad, maar de bloedsomloop is hersteld. Huisgenoten uit de woning van het uitzendbureau hebben verteld dat ze drugs gebruikte, dus misschien is het een overdosis. Sinds de opname ligt ze in een kunstmatige coma, en haar toestand wordt steeds slechter.

„Vandaag zijn haar longen zelf gestopt met werken”, zegt de arts. „Alleen de beademing houdt haar in leven.”

Het nummer van de familie kreeg hij van het uitzendbureau. Er heeft nog niemand met iemand gesproken. Hij wil zeggen dat de artsen niets meer kunnen doen, dat ze haar van de apparatuur willen halen en dat de familie mag komen, maar alleen om afscheid te nemen. Ik vraag of hij weet wie er opneemt. Dat weet hij niet. We spreken één ding af: ik stel mezelf voor en hem, en daarna tolk ik in de ik-vorm, net als hij. Wie er ook opneemt, die moet de arts horen, niet mij.

Hallo

Ik hoor hem het nummer intoetsen. Een beltoon, nog een, een vierde. Bij de vijfde neemt iemand op. Een mannenstem, een beetje schor, op de achtergrond een tv.

„Halo?”

Ik stel me voor in het Pools. Ik zeg dat ik tolk ben, dat op dezelfde lijn een arts uit een Nederlands ziekenhuis zit die graag met hem wil spreken, en dat ik alles tolk wat aan beide kanten wordt gezegd. Stilte. Dan wordt de tv zachter.

„Uit een ziekenhuis? Waar gaat het over?”

De arts vraagt of hij de vader van de patiënte spreekt en noemt haar naam. Ik tolk. De man zegt kort dat dat zo is, dat het zijn dochter is.

De arts herhaalt alles wat hij net aan mij vertelde, maar nog langzamer, met pauzes waarin je adem kunt halen. Ik volg hem zin voor zin. Reanimatie, hersenen zonder zuurstof, longen, beademing. Er zijn hier geen woorden die zachter kunnen, dus verzacht ik er geen. Dan komt de zin waar ik op wachtte.

„We kunnen niets meer voor haar doen. We willen haar van de apparatuur halen.”

Een paar seconden hoor ik alleen ademhaling. Ik vul niets aan, ik vraag niets. De arts zwijgt ook; dat kan hij.

„Maar ze leeft. Ze leeft toch.”

„Haar hart slaat. Maar zonder de beademing ademt ze niet.”

Veertien uur

De arts zegt dat de familie mag komen, om afscheid te nemen. Dat hij nog even wil wachten, zodat iemand uit Polen op tijd kan zijn. De man begint te huilen. Niet hard, zoals iemand huilt die in zijn keuken zit en het huis niet wakker wil maken.

„Dat is mijn córunia.”

Ik aarzel, korter dan een seconde. „Córunia” is wat een Poolse vader zegt tegen zijn dochter, met een verkleinwoord erin. „Dochter” klinkt als een formulier. „Dochtertje” is dichterbij, en dat is het woord van een vader die haar vroeger op zijn arm droeg. De arts moet juist die vader horen. Ik zeg: „Het is mijn dochtertje.” Aan de andere kant wordt het stil. Ik hoor dat hij zijn pen neerlegt.

„Het is veertien uur rijden naar jullie. Zoveel tijd kost het me. En ik weet niet of ik het haal.”

Hij zegt nog dat benzine en tol geld kosten en dat de maand nog lang is. Dat hij iemand kent die hem misschien wat kan lenen, maar niet weet of dat vannacht nog lukt. Dat hij niets wil beloven zolang hij het niet weet. Ik tolk elke zin in het tempo waarin ik hem hoor, zonder iets dat op troost lijkt. Troosten mag de arts. Mijn taak houdt op waar zijn woorden heelhuids aankomen.

„Ik ga het proberen. Echt, ik ga het proberen.”

De arts zegt dat hij het begrijpt. Hij geeft hem een etmaal. Hij moet komen zodra het kan, en veilig rijden. Zijn dochter is niet alleen, er is de hele tijd iemand bij haar. Na dat etmaal moet hij de moeilijke beslissing nemen. Hij had die liever genomen met de familie dichtbij, maar langer wachten kan hij niet.

De man vraagt naar het adres. Ik dicteer het cijfer voor cijfer, hij herhaalt, en ik hoor hem in een la zoeken naar een pen. Als we klaar zijn, zegt hij even niets.

„Ik kom. Dank u, dokter.”

Hij hangt als eerste op, plotseling, alsof hij bang is dat hij bij nog een woord niet meer van zijn plek komt.

Na het gesprek

De arts bedankt me en zegt dat het een zwaar gesprek was. Ik zeg kort dat dat zo is. De lijn valt stil. Op mijn tablet staan drie woorden en het adres van het ziekenhuis. Het glas water staat onaangeroerd.

Ik weet niet of de vader het gehaald heeft. Als hij meteen is vertrokken, was hij zondag rond het middaguur aangekomen. Moest hij eerst geld lenen of iemand zoeken die zijn werk overnam, dan later. Het etmaal liep zondagavond af. Soms reken ik het na, terwijl ik weet dat het niets oplevert. Het ziekenhuis belt niet om me te vertellen hoe het afliep, en dat is goed. Voor het ziekenhuis ben ik een stem voor één gesprek.

De arts zegt „uw dochter”, ik zeg in het Pools „pana córka”. Voor deze man kwam het ergste bericht van zijn leven met mijn stem. Ik heb het niet bedacht en niet voorgezegd, maar ik was de eerste die het uitsprak. Daarom mag ik er niets aan toevoegen en niets van afhalen. Wat er in mij achterblijft, komt later, meestal bij de afwas.

Goed om te weten

  • Patiënten en hun familie betalen niets voor de tolk. Het ziekenhuis heeft voor dit soort gesprekken speciale middelen.
  • Laat nooit een kind of jongere tolken, ook niet bij zo'n gesprek. Een volwassen naaste heeft geen geheimhoudingsplicht en maakt zelf mee wat hij tolkt.
  • Een tolk die in het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv) staat, is bij wet gebonden aan geheimhouding (artikel 29 Wbtv). Wat de tolk in het gesprek hoort, blijft in het gesprek.

Tot slot

„Een etmaal is vierentwintig uur. De reis neemt er veertien van in beslag.”
vinden dit leuk1
Delen: