Prawa pracownika tymczasowego Holandia 2026: faza A B C, choroba, zwolnienie

Jako tłumacz przysięgły od lat pomagam Polakom w Holandii czytać umowy i pisma z agencji. Widzę, jak często ktoś traci pieniądze albo mieszkanie tylko dlatego, że nie znał swoich praw. Dlatego napisałem ten poradnik prosto i konkretnie – na podstawie CAO voor Uitzendkrachten 2026-2028 (ABU/NBBU), UWV, Rijksoverheid i FNV. Nic nie jest domysłem.

System faz – jak to działa?

Agencje ABU i NBBU stosują system trzech faz. Im dłużej pracujesz, tym więcej masz praw.

• Faza A – pierwsze 52 tygodnie pracy
• Faza B – maksymalnie 3 lata (później 2 lata)
• Faza C – umowa na czas nieokreślony

Przerwa dłuższa niż 6 miesięcy resetuje wszystko z powrotem do fazy A.

Faza A – pierwsze 52 tygodnie

W fazie A liczysz tylko tygodnie, w których naprawdę pracowałeś (plus płatne urlopy). Liczba umów jest nieograniczona. Często w umowie jest wyjątek (uitzendbeding) – wtedy umowa kończy się automatycznie wraz z końcem zlecenia u klienta.

Choroba w fazie A

Od 1 lipca 2023 agencja nie może zakończyć umowy z powodu choroby lub podczas choroby. To ważna zmiana po orzeczeniu Hoge Raad.

Co Ci przysługuje:

• Umowa trwa dalej
• Agencja płaci wynagrodzenie (loondoorbetaling) przez czas trwania umowy
• Po ewentualnych dniach oczekiwania (wachtdagen – zwykle 1–2)
• Po naturalnym końcu umowy, jeśli nadal jesteś chory → świadczenie chorobowe (Ziektewet) z UWV (70% dziennej stawki)
• Agencja zwykle uzupełnia do 90% w pierwszym roku i 80% w drugim

Przykład z życia:
Marek zachorował w trzecim tygodniu. Agencja powiedziała: „umowa kończy się, bo nie ma zlecenia”. To było niezgodne z prawem. Marek zgłosił chorobę przed 10:00, dostał wynagrodzenie i później świadczenie z UWV.

Okres próbny (proeftijd)
Możliwy tylko przy umowach dłuższych niż 6 miesięcy (maksymalnie 1 miesiąc). W okresie próbnym agencja może rozwiązać umowę nawet przy chorobie.

Zwolnienie w fazie A

Przy wyjątku (uitzendbeding) umowa kończy się wraz z końcem zlecenia. Nie ma formalnego okresu wypowiedzenia.
Bez wyjątku – obowiązują już bardziej normalne reguły.

Gdy sam chcesz odejść

Możesz odejść prawie od razu. Wystarczy poinformować agencję co najmniej 1 dzień roboczy wcześniej.

Faza B – więcej bezpieczeństwa

Po zakończeniu fazy A (lub w ciągu 6 miesięcy) wchodzisz w fazę B.

• Maksymalnie 3 lata i maksymalnie 6 umów na czas określony
• (Przy wejściu w życie Wet meer zekerheid flexwerkers skróci się do 2 lat)
• Nie ma już wyjątku (uitzendbeding)

Co się zmienia na Twoją korzyść:

• Przy braku pracy masz prawo do 100% umówionych godzin
• Agencja musi znaleźć Ci odpowiednią pracę zastępczą
• Ochrona przed zwolnieniem jest mocniejsza

Przy chorobie masz pełną ochronę – umowa nie kończy się, agencja płaci wynagrodzenie.

Faza C – umowa na czas nieokreślony

To już stała umowa z agencją. Najwyższa ochrona.

• Okres wypowiedzenia i ochrona rosną wraz ze stażem
• Przy braku pracy – pełne prawo do wynagrodzenia
• Zwolnienie wymaga zgody UWV lub sądu (w większości przypadków)

Zwolnienie dyscyplinarne (ontslag op staande voet)

Możliwe tylko przy bardzo poważnym naruszeniu (kradzież, przemoc, poważne oszustwo). Warunki są surowe. Agencja musi udowodnić „pilną przyczynę”. Jeśli zwolnienie jest nieuzasadnione – możesz dochodzić odszkodowania.

Od pierwszego dnia pracy przysługuje Ci odszkodowanie przejściowe (transitievergoeding), jeśli to agencja kończy umowę lub jej nie przedłuża.

Zakwaterowanie przez agencję (huisvesting)

Korzystanie z mieszkania nie może być obowiązkowe ani warunkiem podjęcia pracy.

Jeśli agencja oferuje pokój i potrąca koszty:

• Musi spełniać normy SNF + system ceny i jakości (Prijs-kwaliteitsysteem / PKS)
• Maksymalna kwota jest limitowana i indeksowana z minimalnym wynagrodzeniem
• Potrącenie nie może zejść poniżej netto-equivalent minimumloon

Po zakończeniu umowy obowiązuje 4-tygodniowy okres przejściowy (overgangstermijn):

• Musisz opuścić pokój w ciągu 4 tygodni
• Czynsz nie może być wyższy niż podczas pracy
• Płatny tygodniowo
• Nie wolno wymagać przedpłaty
• Agencja musi brać pod uwagę chorobę lub niemożność powrotu do kraju

Inne ważne prawa od 2026

• Równoważne warunki pracy (gelijkwaardige beloning) – cały pakiet musi mieć co najmniej taką samą wartość jak u porównywalnego stałego pracownika klienta
• Emerytura (pensioen StiPP) – nowa, lepsza reguła od pierwszego dnia (od 18 lat)
• Zawsze sprawdzaj, czy biuro jest członkiem ABU lub NBBU – wtedy obowiązuje pełna CAO

Praktyczne listy – co robić krok po kroku

Gdy zachorujesz:

1. Zgłoś chorobę najpóźniej przed 10:00 rano do agencji i klienta
2. Poproś o pisemne potwierdzenie
3. Nie zgadzaj się na „automatyczne zakończenie umowy”
4. Po zakończeniu umowy złóż wniosek o świadczenie chorobowe przez UWV

Gdy agencja chce Cię zwolnić:

1. Poproś o wszystko na piśmie
2. Sprawdź, w jakiej jesteś fazie i czy jest wyjątek (uitzendbeding)
3. Skonsultuj z FNV lub Juridisch Loket
4. Pamiętaj o odszkodowaniu przejściowym (transitievergoeding)

Gdy chcesz odejść:

1. Sprawdź okres wypowiedzenia w umowie i CAO
2. Wypowiedz na piśmie z potwierdzeniem odbioru
3. Rozlicz urlop i resztę należności

Widziałem dziesiątki przypadków, w których proste sprawdzenie fazy i prawidłowe zgłoszenie choroby uratowało ludziom tysiące euro i dach nad głową. Ty też możesz to zrobić.

Jeśli potrzebujesz tłumaczenia umowy, pisma od agencji, decyzji UWV albo pomocy przy rozmowie – skontaktuj się przez formularz na marcinkowalski.nl/contact. Możesz też skorzystać z usług Poolse Tolk Direct – szybkie i profesjonalne wsparcie po polsku.

Disclaimer: Artykuł ma charakter informacyjny i opiera się na aktualnych źródłach (CAO voor Uitzendkrachten 2026-2028, UWV, Rijksoverheid, FNV). Nie stanowi porady prawnej. Sytuacje indywidualne mogą się różnić – w razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem lub związkiem zawodowym. Przepisy mogą ulec zmianie.